Thursday, June 5, 2014

Chào ngày mới 6 tháng 6

 Shivaji british meusium.jpg
CNM365 Chào ngày mới 6 tháng 6. Wikipedia Ngày này năm xưa. Bắt đầu Mang chủng tại Đông Á (2014), ngày tiếng Nga Liên Hiệp Quốc. Năm 1674Shivaji (hình) cử hành nghi lễ đăng quang làm hoàng đế, khởi đầu Đế quốc Maratha. Năm 1884Triều Nguyễn và chính quyền Pháp ký kết Hòa ước Giáp Thân, phân Việt Nam làm Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ với các chế độ cai trị khác nhau. Năm 1844 – Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc được thành lập tại Luân Đôn, Anh. Năm 1944Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân đội Đồng Minh bắt đầu đổ bộ lên các bãi biển tại Normandie ở phía tây bắc của Pháp, đây là chiến dịch quân sự đổ bộ lớn nhất trong lịch sử .

Shivaji

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Shivaji Bhosle
Chhatrapati của đế quốc Maratha
RaigadFort5.jpg
Chhatrapati Shivaji Raje Bhosle (tượng ở Raigad)
Tại vị 1664 - 1680
Đăng quang 6 tháng 6, 1674
Tiền nhiệm Không có
Kế nhiệm Sambhaji
Thông tin chung
Thê thiếp Saibai
Soyarabai
Putalabai
Kashibai
Sagunabai
Manjulabai
Skavaarbai
Gunvantibai [1][2]
Hậu duệ
Tên đầy đủ Shivaji Shahaki Bhosle
Tước hiệu Kshatriya Kulavantas, GoBrahman Pratipalak
Thân phụ Shahaji
Thân mẫu Jijabai
Sinh 19 tháng 2, 1627
Pháo đài Shivneri, gần Pune, Ấn Độ
Mất 3 tháng 4, 1680
Pháo đài Raigad
Tôn giáo Ấn Độ giáo
Shivaji Raje Bhosle Đại đế (tiếng Marathi: शिवाजीराजे भोसले, /ʃiʋaˑɟiˑraˑɟeˑ bʱoˑs(ə)leˑ/) (19 tháng 2 năm 16273 tháng 4 năm 1680), nổi tiếng với cái tên Chhatrapati Shivaji Maharaj (tiếng Marathi: छत्रपती शिवाजी महाराज, /cʰət̪rəpət̪i ʃiʋaˑɟiˑ məɦaˑraˑɟ/) là người lãnh đạo công cuộc sáng lập ra Đế quốc Maratha. Shivaji Maharaj con trai thứ (và út) của Shahaji BhosleJijabai. Cha ông, Shahaji, một tướng lĩnh Maratha đã nhiều lần chiến đấu chống Vương quốc Hồi giáo Bijapur, Vương quốc Hồi giáo DeccanĐế quốc Mogul.[3] Shivaji tán thành hệ tư tưởng Hindavi Swarajya (Quyền tự trị của những tín đồ Ấn Độ giáo bản địa, chứ không phải là quyền tự trị của Ấn Độ giáo) và đọc lời tuyên thệ thiêng liêng ở đền Shiva cùng với binh sĩ và những người bạn có cùng chí hướng, nhằm thẳng chuyển giao sự cai trị của Hồi giáo ở Vương quốc Hồi giáo Bijapur rồi Đế quốc Mogul hùng mạnh. Shivaji đã thành công trong sự nghiệp thiết lập quyền cai trị một vùng được phòng thủ ở bang Maharastra, Tây Ấn Độ ngày nay.[4]
Sự tán thành của Shivaji đối với tư tưởng Hindavi Swarajya và những cuộc chinh phạt xảy ra sau đó của Đế quốc Maratha đã phần nào giúp cho cho sự tái thành lập quyền cai trị của Ấn Độ giáo, đồng thời khiến cho tôn giáo này lại được phát triển mạnh trên lục địa Ấn Độ, sau nhiều thế kỷ các triều đại Hồi giáo cai trị vùng đất này. Tư tưởng Hindavi Swarajya là một phần của lời tiên tri rằng một thế hệ người Maratha sau sẽ thành lập một vương quốc độc lập ở Ấn Độ, cho đến khi họ kháng chiến thất bại chống Thực dân Anh xâm lược. Tư tưởng này không thẳng tay chống lại Hồi giáo mà cũng không nhằm mục đích truyền bá Ấn Độ giáo.[5]
Shivaji thành lập và xây dựng một chính quyền trị dân hiệu quả, với một nền quân sự có quy định và kỉ luật tốt và một bộ máy nhà nước được cấu trúc vững mạnh. Những cách đối xử phổ biến với phụ nữ như là của bị cướp trong chiến tranh, nguyên nhân các đền đài của tôn giáo bị phá, nô lệ và bắt chuyển tôn giáo đều đối lập với chính quyền ông. Bản thân Shivaji Đại đế là một tín đồ Ấn Độ giáo sùng đạo và khoan thứ, có niềm tin sâu sắc vào tôn giáo. Shivaji cũng là một nhà quân sự có đầu óc sáng tạo trong thời kì đó. Ông là người mở đầu cho chiến thuật Ganimi Kava (trong tiếng Marathi), hay "chiến thuật du kích", dựa vào những yếu tố chiến lược như nhân khẩu học, tốc độ, đánh úp và tấn công tập trung vào quân thù. So với đại đế quốc Mogul, Shivaji có một đội quân nhỏ hơn và chiến tranh du kích đã giúp quân sĩ ông khắc phục được sự thiếu cân bằng nghiêm trọng này.[6]
Nhận thấy phần lớn vương quốc mình vùng ven bờ biển, ông thành lập một lực lượng hải quân vững mạnh, do tướng Kanhoji Angre chỉ huy. Ông đã bắt và giam giữ nhiều thuyền của hải quân ngoại quốc, chủ yếu là Anh và Bồ Đào Nha. Tầm nhận về sự sáng lập một trong những hạm đội có quy mô lớn thời đó đã khiến ông được xem là "Người cha của Hải quân Ấn Độ".[7] Việc xây dựng và củng cố bờ biển, cũng như các vùng đất được đặt pháo đài đóng một vai trò quan trọng trong binh nghiệp của Shivaji. Sự chú ý của Shivaji đến miền ven biển và lực lượng hải quân phòng thủ đã trì hoãn ách cai trị của Anh và thương mại dọc theo bờ biển Tây Ấn.

Tuổi trẻ của Shivaji


Shivaji Maharaj và Jijamata

Sự ra đời

Shivaji Maharaj là con của Shahaji Raje Bhosle và Jijabai. Ngày sinh của ông là một vấn đề gây tranh cãi.

Chú giải

  1. ^ [http://books.google.com/books? id=HsBPTc3hcekC Chhaparati Shivaji]. tr. 18. ISBN 8128808625 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). Đã bỏ qua tham số không rõ |authorname= (trợ giúp)
  2. ^ Shivaji the Great. tr. 193. ISBN 8190200003. Đã bỏ qua tham số không rõ |authorname 2= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |authorname 1= (trợ giúp)
  3. ^ The Presidential Armies of India. W.H. Allen. tr. 47. Đã bỏ qua tham số không rõ |authorname= (trợ giúp)
  4. ^ “Itihaas - Shivaji assumes the title of Chattrapati”. Sify Corporation. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2006.
  5. ^ Shivaji and Indian Nationalism. Central Pub. House. tr. 130. Đã bỏ qua tham số không rõ |authorname= (trợ giúp)
  6. ^ Purandare, Babasaheb. Raja Shivachhatrapati.
  7. ^ Setumadhavarao S. Pagadi. (1993). SHIVAJI. NATIONAL BOOK TRUST. tr. 21. ISBN 8123706472. Đã bỏ qua tham số không rõ |firstname= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |lastname= (trợ giúp)

Tài liệu tham khảo

Xem thêm

Liên kết bên ngoài

Bản mẫu:IndicText
Bản mẫu:Đế quốc Maratha


Đế quốc Maratha

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
मराठा साम्राज्य
Marāṭhā Sāmrājya
1674–1820
Quốc kỳ của Đế quốc Maratha
Quốc kỳ
Vị trí của Đế quốc Maratha
Đế quốc Maratha vào năm 1760 (vàng), không tính các chư hầu.
Thủ đô Raigad; Pune
Ngôn ngữ Marath, tiếng Phạn [1]
Tôn giáo Ấn Độ giáo
Chính thể Quân chủ
Chattrapathi
 - 1674–1680 Shivaji
 - 1681–1689 Sambhaji
 - 1689–1700 Rajaram
 - 1700–1707 Tarabai
 - 1707–1749 Shahu
 - 1749–1777 Rajaram II
Lịch sử
 - Thành lập 6 tháng 6, 1674
 - Kết thúc 21 tháng 9, 1820
Diện tích

2.800.000 km²; (1.081.086 mi²)
Dân số
 - 1700 ước tính 150.000.000 
Tiền tệ Rupee, Paisa, Mohor, Shivrai, Hon
Hiện nay là một phần của  Ấn Độ
 Pakistan
 Bangladesh
Đế quốc Maratha (tiếng Marathi: मराठा साम्राज्य Marāṭhā Sāmrājya; cũng chuyển tự thành Mahratta) hay Liên minh Maratha là một đế quốc Ấn Độ hùng mạnh tồn tại từ năm 1674 đến 1818. Vào đỉnh cao, lãnh thổ của đế quốc bao phủ phần lớn Nam Á với diện tích trên 2,8 triệu km².[2] Đế quốc Maratha đã tái lập quyền kiểm soát của người Hindu tại Ấn Độ.
Đế quốc do Chhatrapati Shivaji Bhosle thành lập và củng cố. Ông đã lập nên vương quốc Maratha độc lập cùng với kinh đô là Raigad,[3] và đã chiến đấu chống lại đế quốc Mogul để bảo vệ vương quốc của ông.[4] Đế quốc Maratha đã tiến hành cuộc chiến tranh 27 năm với Mogul từ 1681 đến 1707, và nó đã trở thành cuộc chiến tranh dài nhất trong lịch sử Ấn Độ. Người Maratha cuối cùng đã giành chiến thắng. Shivaji là người tiên phong trong "kinh Shiva" hay Ganimi Kava (chiến thuật du kích), với đòn bẩy là các nhân tố chiến lược như nhân khẩu, tốc độ, bất ngờ và tấn công tập trung để đánh bại kẻ thù lớn hơn và mạnh hơn.[5] Trong khi Venkoji, người em khác mẹ của Shivaji, đã thành lập nên Vương quốc Thanjavur Maratha.
Sau đó, Shahu, một cháu nội của Shivaji trở thành lãnh đạo. Dưới thời ông trị vì, ông đã chọn các Peshwa làm tể tướng của đế quốc Maratha. Sau cái chết của hoàng đế Mogul là Aurangzeb, đế quốc Maratha mở rộng rất nhiều dưới sự cai trị của các Peshwa. Vào đỉnh cao, lãnh thổ của đế quốc kéo dài đến Tamil Nadu[6][7] ở phía nam, đến Peshawar[8] (nay là Pakistan) trên biên giới Afghanistan ở phía bắc và viễn chinh Bengal ở phía đông. Ahmad Shah Abdali, cùng những người khác, bất đắc dĩ phải đồng ý không dược kiềm chế các lợi ích của Maratha. Năm 1761, quân Maratha thất bại trong Trận Panipat lần thứ ba và phải tạm dừng công cuộc mở rộng đế quốc.
Sau năm 1761, Madhavrao Peshwa trẻ tuổi cho phục hồi quyền lực của Maratha tại Bắc Ấn, 10 năm sau trận Panipat. Trong một nỗ lực hiệu quả để có thể quản lý một đế quốc rộng lớn, quyền bán tự trị đã được trao cho các hiệp sĩ mạnh nhất, theo đó tạo nên một liên minh của các nhà nước Maratha. Họ trở thành Gaekwad của Baroda, Holkar của IndoreMalwa, Scindia của GwaliorUjjain, Bhonsale của Nagpur. Năm 1775, Công ty Đông Ấn Anh đã can thiệp vào một cuộc chiến dành quyền kế vị ở Pune, trở thành chiến tranh Anh-Maratha lần thứ nhất. Người Maratha vẫn là một thế lực ưu việt tại Ấn Độ cho đến khi họ thất bại trong chiến tranh Anh-Maratha lần thứ hailần thứ ba (1805–1818), dẫn đến việc Anh kiểm soát Ấn Độ.
Một phần lớn đế quốc là vùng bờ biển được bảo đảm an ninh bằng một lực lượng hải quân hùng mạnh dưới quyền chỉ huy của các tướng như Kanhoji Angre. Ông đã rất thành công trong việc giữ các tàu hải quân nước ngoài, đặc biệt là của người Bồ Đào Nha và người Anh tại vịnh.[9] Bảo vệ các khu vực ven biển và xây dựng các công sự trên đất liền là những khía cạnh quan trọng trong chiến lược phòng thủ của Maratha và lịch sử quân sự Ấn Độ cũng như khu vực.

Chú thích

  1. ^ http://empires.findthedata.org/q/64/2513/How-large-was-the-Maratha-Empire-at-its-greatest-extent
  2. ^ http://www.jstor.org/pss/4407933
  3. ^ http://www.jstor.org/pss/2053980
  4. ^ Purandare, Babasaheb. Raja Shivachhatrapati.
  5. ^ Mehta, J. L. Advanced study in the history of modern India 1707-1813
  6. ^ Mackenna, P. J. et al. Ancient and modern India
  7. ^ Mikaberidze, Alexander. Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO, LLC. ISBN 978-1-59884-336-1.
  8. ^ Pagadi, Setumadhavarao S (1993). SHIVAJI. NATIONAL BOOK TRUST. tr. 21. ISBN 81-237-0647-2.

Tham khảo

  • James Grant Duff – A History of the Mahrattas, 3 vols. London, Longmans, Rees, Orme, Brown, and Green (1826) ISBN 81-7020-956-0
  • Bombay UniversityMaratha History – Seminar Volume
  • Ranade, Mahadev Govind, Rise of the Maratha Power (1900); reprint (1999) ISBN 81-7117-181-8
  • Samant, S. D. – Vedh Mahamanavacha
  • Kasar, D.B. – Rigveda to Raigarh making of Shivaji the great, Mumbai: Manudevi Prakashan (2005)
  • Apte, B.K. (editor) – Chhatrapati Shivaji: Coronation Tercentenary Commemoration Volume, Bombay: University of Bombay (1974–75)
  • Desai, Ranjeet – Shivaji the Great, Janata Raja (1968), Pune: Balwant Printers – English Translation of popular Marathi book.
  • Pagdi, Setu Madhavrao – Hindavi Swaraj Aani Moghul (1984), Girgaon Book Depot, Marathi book
  • Deshpande, S.R. – Marathyanchi Manaswini, Lalit Publications, Marathi book
  • Suryanath U. Kamath (2001). A Concise History of Karnataka from pre-historic times to the present, Jupiter books, MCC, Bangalore (Reprinted 2002), OCLC: 7796041.
  • Charles Augustus Kincaid – History of the Maratha People Vol1 Vol2 Vol3